Funkcjonowanie przedsiębiorstwa (JDG) po śmierci właściciela

W dalszym ciągu powszechna jest opinia , że śmierć przedsiębiorcy prowadzącego jednoosobową działalność gospodarczą ujawnioną w Centralnej Ewidencji Działalności Gospodarczej ex lege powoduje zakończenie tej działalności. Jeszcze do niedawna, rzeczywiście było to prawdą i oprócz życiowej tragedii związanej ze śmiercią najbliższej osoby, rodzina przedsiębiorcy z dnia na dzień traciła źródło utrzymania, banki wypowiadały umowy kredytowe, wygasało prawo do posługiwania się NIPEM i REGONEM właściwym dla przedsiębiorstwa, a sama „firma” ulegała automatycznemu wykreśleniu z CEIDG. Problem był niestety nader częsty i jak najbardziej realny, a sam w praktyce zawodowej kilkukrotnie zmuszony byłem do podejmowania kroków prawnych w celu tak naprawdę nawet nienaprawienia zaistniałej sytuacji, a zminimalizowania strat. Ustawa z dnia 5 lipca 2018 roku o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej wprowadziła szereg regulacji mających m.in umożliwić ( przynajmniej przez pewien czas) dalsze funkcjonowanie przedsiębiorstwa po śmierci właściciela. Zaproponowane rozwiązania nie są co prawda idealne i nie dają odpowiedzi na wszystkie problematyczne kwestie związane z sukcesją, niemniej jednak właściwe ich wdrożenie pozwoli na kontynuację działalności przedsiębiorcy po jego śmierci. W tym miejscu zaznaczyć, że oprócz znajomości i poprawnego zastosowania przepisów wskazanej ustawy, by w pełni zabezpieczyć istnienie przedsiębiorstwa (i chociażby zatrudnionych w nim pracowników) niezbędne jest poznanie sensu largo sytuacji rodzinnej i prawnej przyszłego Nestora. Zdarza się, że po zbadaniu stanu faktycznego, w celu jak najpełniejszej realizacji intencji przedsiębiorcy, niezbędne będzie dokonanie jeszcze dodatkowych czynności związanych np. z dziedziczeniem czy w ogóle zmianą formy prowadzenia działalności i przeprowadzeniem sukcesji w oparciu o regulacje prawa handlowego.

Novum wprowadzonym przez ustawę jest instytucja zarządcy sukcesyjnego, czyli osoby fizycznej posiadającej pełną zdolność do czynności prawnych, która po śmierci przedsiębiorcy, w imieniu własnym, ale na rachunek właścicieli przedsiębiorstwa w spadku, będzie zarządzała tym przedsiębiorstwem. Zarządca sukcesyjny, zatem z tytułu samej sprawowanej funkcji, nie staje się właścicielem przedsiębiorstwa (ani tworzącego go majątku), ale jest jedynie podmiotem kierującym. Zarządca może zostać odwołany przez żyjącego przedsiębiorcę w każdym czasie (co jest jak najbardziej zrozumiałe), ale również po jego śmierci, przez spadkobierców z katalogu wskazanego w ustawie, za zgodą osób, których łączny udział w przedsiębiorstwie w spadku jest większy niż 1/2.

Powyższe wskazuje, iż wola przedsiębiorcy co do zarządcy, nie ma charakteru ostatecznego i przy spełnieniu ustawowych przesłanek, to w gestii spadkobierców leży kto faktycznie będzie sprawował zarząd nad przedsiębiorstwem. Zarząd sukcesyjny nie jest rozwiązaniam stałym i co do zasady wygasa z mocy prawa po dwóch latach od śmierci przedsiębiorcy, z zaznaczeniem, że w szczególnych przypadkach może zostać przedłużony przez sąd na okres pięciu lat. Ta nietrwałość zarządu sukcesyjnego, determinowana chociażby wskazanymi powyżej dwoma aspektami, to jedna z większych wad tej instytucji. Ustanowienia zarządcy może dokonać zarówno przedsiębiorca, jak i spadkobiercy po jego śmierci. Zdecydowanie szybszym i prostszym jest pierwsze rozwiązanie. Powołanie zarządcy przez spadkobierców, nie dość że jest mocno ograniczone w czasie, dokonywane jest w specjalnej formie to jeszcze wymagana jest zgoda podmiotów, których udział w przedsiębiorstwie w spadku przekracza 85/100.

Wprowadzanie zmian w kierunku sukcesji należy z pewnością ocenić pozytywnie pomimo ich okrojonego charakteru, wad i pojawiających się znaków zapytania. Skuteczne ustanowienie zarządcy sukcesyjnego wraz z uporządkowaniem innych kwestii prawnych pozwoli bowiem na zachowanie płynności przedsiębiorstwa, natychmiastowe zarządzanie firmą przez osobę kompetentną (nawet spoza kręgu spadkobierców), zachowanie w mocy większości zawartych umów(czy też możliwość ich przedłużenia), dalszą realizację kontraktów podjętych za życia przedsiębiorcy.

W przypadku pytań zapraszam do kontaktu telefonicznego, mailowego bądź osobistego w JR Kancelarii Radców Prawnych we Włocławku. Udzielamy również pomocy prawnej w formie konsultacji online, z wykorzystaniem wybranego komunikatora internetowego (więcej informacji we właściwej zakładce). Podejmując decyzję w zakresie sukcesji, bez skorzystania z pomocy Radcy Prawnego czy Adwokata, zachęcam do zapoznania się z tekstem ujednoliconym przywoływanej ustawy, gdzie w odróżnieniu od wpisu na stronie, wskazano wszystkie ustawowe przesłanki, które należy spełnić by efektywnie przedsięwziąć kroki związane z sukcesją.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *