Czy osoby niepełnoletnie mogą decydować o przyjęciu szczepionki p. Covid-19?

W polskich mediach analizowany jest przypadek 13 letniego chłopca, którego rodzice nie mogli dojść do porozumienia w zakresie przyjęcia przez dziecko drugiej dawki szczepionki przeciwko COVID-19. Sprawa ma trafić do rozpoznania w II instancji, po tym jak Sąd Rejonowy we Wrocławiu nie wydał zgody na podanie dziecku preparatu.  Na chwilę obecną nie jest znane pisemne uzasadnienie postanowienia, stąd możemy odnieść się wyłącznie do doniesień medialnych. Podkreśla się w nich, iż Sąd kierował się stanowiskiem dziecka, które nie chciało przyjąć drugiej dawki szczepionki jak również faktem, iż stosowanie wskazanych preparatów jest w Polsce nieobowiązkowe. [1] Rozstrzygnięcie ma już zarówno zwolenników jak i przeciwników (https://www.facebook.com/bciazynski/posts/266800202124475).[2] Jest to pierwsze znane orzeczenie dotyczące zgody na szczepienie przeciwko COVID-19 w Polsce.

Przypomnijmy, iż zawsze, gdy rodzice nie mogą dojść do porozumienia w sprawach ważnych dla dziecka, możliwe jest skierowanie sprawy do rozstrzygnięcia sądu rodzinnego. Pozwala na to art. 97 § 2 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego:

§ 1. Jeżeli władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom, każde z nich jest obowiązane i uprawnione do jej wykonywania.

§ 2. Jednakże o istotnych sprawach dziecka rodzice rozstrzygają wspólnie; w braku porozumienia między nimi rozstrzyga sąd opiekuńczy.

Przepis ten znajduje zastosowanie m.in. w przypadku braku zgody na wydanie paszportu dla dziecka, ustalenia jego miejsca zamieszkania czy kwestiach leczenia. Zawsze w tego typu sprawach, sąd zobowiązany jest kierować się dobrem dziecka.

Aktualnie, w Polsce zaszczepionych co najmniej jedną dawką szczepionki przeciwko COVID -19 jest 34,4% dzieci w wieku 12 do 18 lat.[3] W analizowanej sprawie, chłopiec przyjął pierwszą dawkę za wiedzą i zgodą ojca. Jednakże matka dziecka z uwagi na obawę przed skutkami ubocznymi wyraziła swój sprzeciw co do podania szczepionki.[4] Rodzice pozostają w separacji i nie mogli dojść do porozumienia w powyższej kwestii, stąd skierowano sprawę do sądu. Dla porównania przytoczymy przykłady orzeczeń zapadłych przed sądami innych państw. W Izraelu sądy stoją na stanowisku, że brak zgody jednego z rodziców nie stanowi przeszkody do zaszczepienia dziecka.[5] Jest to stanowisko, które powtarza się w rozstrzygnięciach sądów izraelskich i wynika to z faktu, iż izralelskie ministerstwo zdrowia zaleca szczepienia dzieci w wieku 12-15 lat. W jednej ze spraw sąd wskazał, iż powtarzające się kwarantanny wpływają negatywnie na zdrowie psychiczne dziewczynki, co przemawia za koniecznością szczepienia, mającego usprawnić powrót do normalnego życia. W innej sprawie dwóch 15 letnich braci bez zaświadczenia o przyjęciu szczepienia nie mogło uczestniczyć w

zawodach sportowych, co dla sądu było jednym z czynników za wydaniem zgody na przyjęcie preparatu. [1]

W Holandii jest znany przypadek 12 letniego chłopca, który sam zgłosił się do sądu z prośbą o wydanie zgody na przyjęcie szczepionki. Jego rodzice nie mogli dojść do porozumienia w tej kwestii a jego pragnieniem było móc odwiedzać babcię, która chorowała na nowotwór płuc.[2] Chłopiec obawiał się, że może stanowić zagrożenie dla zdrowia i życia swojej babci. Sąd rozstrzygnął sprawę zgodnie z wolą dziecka i jego matki, wskazując, iż obawy ojca co do skutków ubocznych nie mogą stać ponad dobrem dziecka, które motywowane jest chęcią funkcjonowania w społeczeństwie w zakresie, w jakim to miało miejsce przed pandemią.

Natomiast we Włoszech, sąd zezwolił na szczepienie 15 letniego chłopca, pomimo sprzeciwu ojca.[3] Dziecko chciało uczestniczyć w zajęciach sportowych, na których wymagane było zaświadczenie o zaszczepieniu. Dla rozwiązania sprawy zwrócono się do pediatry leczącego chłopca, aby wydał opinię o braku lub istnieniu przeciwskazań do szczepienia.

Również w Hiszpanii znajdujemy przykłady orzeczeń zezwalających na podanie szczepionki nastolatkom, z uwzględnieniem ich stanowiska. Zarówno w Sądzie w Barcelonie, jak i w Galicii, zapadały rozstrzygnięcia na korzyść wnioskujących o wyrażenie zgody na podanie preparatu. Dla sadów istotne znaczenie miał fakt, iż szczepionka została zatwierdzona przez Hiszpańską Agencję Leków, co miało zapewniać bezpieczeństwo jej stosowania. Zgodnie z hiszpańskim prawem, młodzież od 16 roku życia może samodzielnie decydować w tej kwestii, natomiast dla dzieci poniżej tego wieku, sąd musi rozważyć stanowisko uwzględniające ich wolę jak i dobro.[4]

Niniejszy artykuł nie ma na celu rozstrzygnięcia sporu pomiędzy zwolennikami i przeciwnikami szczepionek a jedynie analizę orzeczeń pojawiających się w powyższej materii. W każdej ze spraw tego typu sąd winien kierować się dobrem dziecka i w miarę możliwości uwzględniać jego stanowisko w sprawie. Zauważyć jednak należy, iż w większości analizowanych przypadków sądy stoją na stanowisku, iż podanie szczepionki może być uzasadnione dla możliwości funkcjonowania dziecka w zakresie, w jakim miało to miejsce przed pandemią. Czy jest to słuszne stanowisko będzie można zapewne ocenić z perspektywy czasu.

autor: r.pr. Joanna Zielińska


[1] https://www.medonet.pl/koronawirus/koronawirus-na-swiecie,izrael–dziecko-moze-byc-zaszczepione-nawet–jesli-rodzice-sa-temu-przeciwni,artykul,80250944.html

[2] https://www.rp.pl/spoleczenstwo/art18948991-holandia-12-latek-poszedl-do-sadu-bo-rodzice-nie-mogli-porozumiec-sie-ws-jego-szczepienia

[3] https://www.polsatnews.pl/wiadomosc/2021-09-03/wlochy-sad-15-latek-moze-zaszczepic-sie-przeciwko-covid-19-mimo-sprzeciwu-ojca/

[4] https://www.polsatnews.pl/wiadomosc/2021-09-15/hiszpania-matka-upowazniona-do-zaszczepienia-dzieci-przeciw-covid-19-wbrew-woli-ojca/


[1] https://natemat.pl/382443,rodzice-poklocili-sie-o-szczepienie-dziecka-na-covid-wyrok-we-wroclawiu

[2] https://www.facebook.com/bciazynski/posts/266800202124475

[3] https://dziendobry.tvn.pl/zdrowie/sad-zadecydowal-o-szczepieniu-przeciwko-covid-19-13-latka-5478868

[4] https://natemat.pl/382443,rodzice-poklocili-sie-o-szczepienie-dziecka-na-covid-wyrok-we-wroclawiu

[5] https://www.medonet.pl/koronawirus/koronawirus-na-swiecie,izrael–dziecko-moze-byc-zaszczepione-nawet–jesli-rodzice-sa-temu-przeciwni,artykul,80250944.html

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *